Antoni Cygan. Malarstwo 1989-2014

Do 4 maja  2014 roku będzie można było oglądać w Galerii Muzeum Miejskiego w Zabrzu Café Silesia jubileuszową wystawę, związaną z 25-leciem pracy twórczej artysty pt. „Antoni Cygan. Malarstwo 1989–2014”. Honorowy Patronat nad wystawą objęli Prezydent Miasta Zabrze Pani Małgorzata Mańka-Szulik i Prezydent Miasta Katowice Pan Piotr Uszok.

31.03.2014 roku na zaproszenie Prezydent Miasta Zabrze, Małgorzaty Mańki-Szulik wystawę zwiedzał szczególny gość, abp Wiktor Skworc, Metropolita Katowicki. Po wystawie gości oprowadzał autor, Antoni Cygan.

TVZabrze

 

Antoni Cygan malarstwo 1989–2014

Twórczość Antoniego Cygana w swojej formie i przesłaniu (w sferze refleksji) jest zapewne czymś wyjątkowym w obecnej rzeczywistości artystyczno-kulturowej. Jest ona – rzec można – polemiczna w stosunku do dominujących w dzisiejszej sztuce (dotkniętej – jak zauważa jeden z krytyków – swoistym antyestetyzmem) tendencji, zdaje się nieprzystawalna do współczesnej „mody na błahość, szyderstwo, zabawę”, a zwłaszcza prowokację. Cygan od dwudziestu pięciu lat, nie godząc się na zamęt w świecie wartości i kryteriów sztuki, na” wszechobecny chaos, desakralizację natury i czysto mechanistyczny obraz świata, z uporem oddaje się odkrywaniu jego uniwersalnej zasady, uświęcającej byt i nadającej sens istnieniu człowieka” (R. Rogozińska). Dla wyartykułowania własnej wizji świata sięga do tematyki biblijnej, znajdując w Biblii – jak wielu artystów minionych epok – niewyczerpane źródło artystycznych inspiracji. To wszak skarbiec archetypicznych pojęć, charakterów, losów, postaci, zjawisk. Podejmuje własną interpretację odwiecznych kanonów ikonograficznych Starego i Nowego Testamentu, zwłaszcza wątków pasyjnych, w których sztuka od setek lat wyrażała najistotniejsze problemy człowieczego losu, przeznaczenia, tragizmu.

Osobowość twórcza autora tych kreacji jawi się jako wrażliwa i dojrzała osobowość humanisty i moralisty; wymiar problemów nurtujących artystę jest uniwersalny i ponadczasowy, z ambicją mówienia o sprawach istotnych dla kondycji duchowej człowieka. Widz obcujący z malarstwem Cygana wręcz zmuszony zostaje do egzystencjalnej refleksji. Język artystyczny malarza wpisuje się w dobrze pojęty akademizm, zachowuje wierność tradycji; artysta świadomie wybiera taki czytelny przekaz – w warstwie formalnej i znaczeniowej nawiązujący do poetyki dzieł dawnych mistrzów – aby ułatwić przenoszenie uwagi widza z samego dzieła (obrazu) w głąb prezentowanych w nim znaczeń (to nadrzędny cel malarza). Dziś po 25 latach twórczość Cygana zdaje się niezwykle jednorodna (w zakresie wyrazu, sposobów widzenia i ekspresji); ta jednorodność wiąże się ze wspólnotą klimatu duchowego.

Wystawa ma również taki charakter; kilkadziesiąt eksponowanych prac cechuje spójność koncepcyjna i estetyczna. W pierwszej części tematyka obrazów i klimat misterium zdają się budować „pewną przestrzeń duchową, gdzie współczesna świadomość twórcza łączy się z wyrażaniem doświadczenia sacrum”. Zwłaszcza „Ostatnia Wieczerza” niejako wymusza uwagę widza swoim monumentalizmem, chciałoby się rzec – majestatem, hieratycznością. (Jest też znakomitym psychologicznym portretem zbiorowym). Artysta wielokrotnie powraca do kluczowych scen cyklu pasyjnego, jak „Ukrzyżowanie”, „Pieta” czy „Złożenie do grobu”. Ma za sobą trzykrotne kompletne realizacje cyklu „Drogi Krzyżowej” (jedna z nich znalazła się w Bazylice NMP w Licheniu).

Zdjęcie z Krzyża
„Zdjęcie z Krzyża” autor zdjęcia Piotr Muschalik

Antoni Cygan sięga do wątków i postaci biblijnych w szczególny sposób obecnych w kulturze; postaci wyjątkowych, będących „kwintesencją ludzkiego losu czy też kulturowych archetypów”, gdzie człowieczeństwo jawi się w stadiach niejako granicznych: wywyższenia bądź skrajnego upadku i upodlenia; w najbardziej dramatycznym wymiarze. Na przykład ostatecznego ludzkiego wyboru, jak w „Mojżeszu” („Ofiara Izaaka”). Z kolei przywołując wizerunek „Judasza” artysta wskazuje na psychologię zdrady „zablokowanej” pychą (która wiedzie do rozpaczy i śmierci). Pojawiają się też kobiety Starego i Nowego Testamentu; zarówno w obrazach heroiczno-patetycznych, jak np. „Judyta”, ale także mrocznych historiach zdrady i zemsty, jak np. „Żona Putyfara”, „Salome”.

pejzaż

Oczywiście artysta poszukuje inspiracji twórczych także w innych – poza sacrum i Biblią – obszarach. Na wystawie znalazły się więc rozmaite kompozycje rodzajowo-alegoryczne, pejzaże, portrety oraz subtelne, stylizowane wizerunki kobiet (zdradzają dużą wrażliwość malarza na piękno kobiecego ciała, a zarazem kulturę i dyskrecję w prezentowaniu nagości). Niezwykle atrakcyjne wizualnie są martwe natury, które w ostatnim czasie wyraźnie absorbują Cygana: można podziwiać celne refleksy świetlne na rozmaitych naczyniach, a przede wszystkim dorodne owoce i warzywa w nieprzebranym bogactwie kształtów, barw, lśnień (np. winnych gron). Przez lata fascynował artystę magiczny świat miasteczka Macondo z kultowego dziełka Gabriela Garcii Marqueza „Sto lat samotności” (na wystawie „Rebeka i Crespi”)

Jadwiga Pawlas-Kos

Liczba gości na stronie: 2398402
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle