Eksponat czerwca 2020

Marynarka (numer inwentarzowy MZ/122/Et) oraz kamizelka (numer inwentarzowy MZ/123/Et) do męskiego stroju ludowego

W zbiorach Działu Kultury znajduje się, licząca kilkadziesiąt pozycji, kolekcja męskiego stroju ludowego określanego jako rozbarski, górzański lub górnośląski. W kilku odmianach, zróżnicowanych pod względem elementów dekoracyjnych, występował w rejonie dawnej ziemi bytomskiej, raciborskiej i opolskiej. Noszony był również na terenach wchodzących obecnie w skład Zabrza.

W kolekcji przeważają elementy wchodzące w skład stroju odświętnego: spodnie (skórzane jelenioki oraz sukienne bizoki), białe płócienne koszule, sukienne kamizelki (bruclek) i marynarki (kamuzole), kapelusze (tchórzówki, kanie) oraz buty z cholewami. Kolekcję uzupełniają detale zdobnicze: chustki (jedbowki), różdżki, wstążki. Elementy odzieży tego typu oraz gatunku mężczyźni nosili tylko na specjalne uroczystości państwowe i kościelne (szczególnie na Boże Ciało do baldachimu, na pielgrzymki) oraz podczas najważniejszych uroczystości rodzinnych, w tym ślubu.

*

Prezentowana marynarka (kamuzola) uszyta została z granatowego sukna, na podszewce z białego sukna. Wzdłuż krawędzi ozdobiona czerwonymi wypustkami i guzikami metalowymi w kolorze złotym, wykonanymi techniką odlewu. Na ich powierzchni wytłoczone zostały sceny z życia i pracy rolnika.  W tyle marynarka, u dołu posiada rozcięcie, nad którym jest tzw. znak, czyli prostokątna naszewka, wyhaftowana  nićmi w kolorach: czerwonym, żółtym oraz kremowym.

 

 

 

*

Pod marynarkę mężczyźni wkładali kamizelkę (bruclek). Kamizelka uszyta została z tego samego materiału co marynarka, a następnie ozdobiona czerwonymi wypustkami i 10 guzikami identycznymi z tymi, jakie zostały użyte w marynarce. Kieszenie kamizelki osłonięte klapką ozdobnie szamerowaną, zdobione naszytymi guzikami (po trzy na każdej klapie). Przy kieszeniach i wzdłuż zapięcia czerwone wypustki. Po bokach kamizelka rozszyta klinami, ułożonymi w harmonijkę i zszytymi kolorową nicią. Z tyłu posiada rozcięcie, takie samo jak w przypadku marynarki.

 

                 

Oba elementy odświętnego ubioru ludowego uszyte zostały z powierzonego materiału u krawca Szpincla w Bytomiu w 1907 roku. Zamówienie złożył Edward Pawelczyk z Brzezin Śląskich, który w takim zestawie wystąpił na własnym ślubie.

*

Męska odzież tradycyjna zaczęła wychodzić z powszechnego użytku wraz ze zmianą stylu życia. Jako pierwsi zarzucili ją mężczyźni którzy opuszczali swe wioski w poszukiwaniu zatrudnienia w przemyśle. Ci natomiast, którzy pozostali na gospodarstwie, najdłużej pozostali wierni starym formom ubioru.

 Urszula Wieczorek

Liczba gości na stronie: 6572745
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle