Eksponat kwietnia 2017

Pamiątki srebrnych godów:

- laur z okazji srebrnych godów, nr inwentarzowy MZ/3197/K

- serwis kawowy jubileuszowy, nr inwentarzowy MZ/3140/1-8/K

- fotografia, nr inwentarzowy MZ/3838/K

W realiach plebejsko­-miejskich zwyczaj świętowania kolejnych rocznic ślubu, konkretnie srebrnych i złotych godów pojawił się pod koniec XIX wieku, upowszechnił się jednak dopiero w początkach wieku XX.

Najważniejszy element świętowania jubileuszu stanowiło zamówienie mszy świętej w kościele parafialnym. Msze te miały charakter dziękczynny i proszalny. Przyjętym zwyczaje był przystępowanie na niej do komunii świętej nie tylko przez jubilatów, ale również przez ich bliższych i dalszych krewnych.

Z czasem świętowanie jubileuszy zaczęło przyjmować coraz okazalsze świeckie (domowe) formy. Już w latach międzywojnia w lepiej sytuowanych rodzinach kupowano z okazji ślubnego jubileuszu specjalne laury srebrne z okazji 25. rocznicy ślubu lub złote z okazji 50. rocznicy. Wykonywane były one z drutu pokrytego srebrną lub złotą farbką, a następnie wygiętego w kształt przypominający gałązkę mirtu. Składały się z dwóch elementów: rodzaju diademu przeznaczonego dla jubilatki oraz imitacji mirtowej gałązki przeznaczonej dla jubilata, pomiędzy te elementy często wpinane były stosowne liczby 25 lub 50. W zależności od upodobania oraz zamożności ofiarodawców różniły się one wielkością (od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów) oraz sposobem prezentacji. Najskromniejsze umieszczane były w prostych, drewnianych ramach które następnie zawieszano na ścianie. Bogatsze umieszczano pod szkłem, często w formie klosza, można je było również zawiesić na ścianie lub postawić na komodzie, kredensie lub w innym eksponowanym miejscu.

laur

Z okazji srebrnych oraz złotych godów już w latach międzywojnia upowszechnił się zwyczaj obdarowywania pary małżeńskiej świętującej jubileusz różnymi prezentami. Jubilaci, w zależności od pozycji materialnej w jakiej się znajdowali otrzymywali różnego rodzaju prezenty. Do najbardziej typowych należały: pojedyncze talerze, zestawy filiżanek (najczęściej dwie sztuki), a nawet całe serwisy do kawy dekorowane srebrnymi bądź złotymi motywami, wśród którym dominowała liczba 25 lub 50, będąca widocznym znakiem jubileuszu.

serwis

Z czasem pojawił się również zwyczaj wykonywania tzw. gazetek weselnych, które często w sposób humorystyczny, ale także sentymentalnej formie opisywały dotychczasowe życie jubilatów.

Jeśli tylko małżonków lub ich najbliższych krewnych było na to stać to z okazji jubileuszu wykonywane było pamiątkowe zdjęcie. Do lat 20. XX wieku były to jedynie zdjęcia wykonywane w zakładach fotograficznych, od lat 20. wraz z upowszechnieniem się fotografii amatorskiej zaczęły się pojawiać również zdjęcia wykonywane w warunkach domowych. Te ostatnie nie ograniczały się jedynie do przedstawienia portretu jubilatów ze stosownymi atrybutami (kobieta z diademem na głowie, mężczyzna z gałązką dopiętą do klapy marynarki), ale uwieczniały uroczystość w kilku odsłonach, samych jubilatów, jubilatów w towarzystwie zaproszonych gości, czy na tle otrzymanych prezentów.

fotografia                    

***

Laur MZ/3197/K

Pamiątka „srebrnych godów”. Składa się z drewnianej (w przekroju okrągłej, dwustopniowej) podstawy wspartej na trzech nóżkach. Na podstawie upięta jest aksamitna tkanina (pierwotnie koloru zielonego). Do materiału przypięty został diadem wykonany z cienkiego drutu i pokryty farbką w kolorze srebrnym. Gałązki diademu kształtem przypominają gałązki mirtu. W skład kompozycji wchodzi również tzw. „woniaczka”, czyli wykonana z druciku gałązka mirtowa. Całość nakryta jest kopulastym, szklanym kloszem. Nieznany jest czas powstania przedmiotu ani miejsce jego wytworzenia. Przedmiot o wysokości 19 cm oraz średnicy podstawy 20 cm. Zakupiony w antykwariacie w Zabrzu w 2001 roku.

MZ/3140/1-8/K

Serwis kawowy dwuosobowy, okolicznościowy. Odlany z białej, szkliwionej porcelany. W jego skład wchodzą: dzbanek z nakrywką, dwie filiżanki, dwa spodki, cukierniczka z nakrywką, mlecznik oraz patera. Poszczególne naczynia o ozdobnych, utrzymanych w manierze rokokowej kształtach (linie faliste). Okolicznościowy charakter serwisu uzewnętrznia się poprzez zastosowaną dekorację wykonaną kalką w kolorze srebrnym, a przedstawiającą oszczędnie rozmieszczone na powierzchni poszczególnych naczyń bukieciki stylizowanych róż oraz napisy: na paterze oraz dzbanku „Zur Silberhochzeit” (w tłumaczeniu „Z okazji srebrnych godów”), na cukierniczce „Dem Jubelpaar” ( w tłumaczeniu „Jubilatom”, na mleczniku, „Ich gratuliere” (w tłumaczeniu „gratuluję”), na filiżankach „Der Silberbraut” (w tłumaczeniu „Srebrny jubilat”) oraz „Der Silberbrätigam” (w wolnym tłumaczeniu „ srebrna jubilatka” lub „srebrna oblubienica”). Wszystkie krawędzie naczyń podkreślone zostały cienkim paskowaniem w kolorze srebrnym. Poszczególne elementy serwisu pozbawione są sygnatur fabrycznych, jedynie na cukiernicy nadruk (kalka) „Bavaria” pozwalający przypisać produkcję serwisu jednej z fabryk porcelany na terenie Bawarii. Serwis do zbiorów zakupiony został w 1998 roku w Salonie Antyków w Tarnowskich Górach.

Fotografia MZ/3838/K

Fotografia portretowa przedstawia w ujęciu do piersi parę (małżeństwo) świętujące „srebrne” bądź „złote” wesele. Siedząca z lewej strony kobieta ubrana jest w ciemną bluzkę ze stójką i ciemny żakiet, we włosy ma wpięty metalowy diadem składający się elementów imitujących gałązki mirtu. Siedzący z prawej strony mężczyzna ubrany w ciemny garnitur, białą koszulę ze stójka i białą muszkę, w klapę marynarki wpiętą ma metalową gałązkę mirtu oraz dwie odznaki. Fotografia czarno-biała, formatu pocztówkowego wykonana na terenie Górnego Śląska w latach 20.–30. XX wieku w plenerze, na drugim planie widoczny budynek mieszkalny. Autor fotografii – nieznany. Fotografia zakupiona do zbiorów w 2012 roku od prywatnego kolekcjonera z Zabrza.

Urszula Wieczorek

Liczba gości na stronie: 2401325
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle