Eksponat lipca 2014 r.

Eksponat miesiąca lipca. Nekrolog Premiera Rządu Rzeczypospolitej i Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych Generała Broni Władysława Sikorskiego (MZ 12328/H)

Nekrolog gen. Sikorskiego

W dniu 4 lipca 1943 r. ok. godz. 23:06 czasu lokalnego, w Gibraltarze doszło do katastrofy samolotu Liberator Mk. II. Zginęło w niej 16 osób, w tym Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu Emigracyjnego, generał Władysław Sikorski. Naczelny Wódz wracał z wizytacji polskich oddziałów na Środkowym Wschodzie. Tragedia była ciosem dla polskich żołnierzy na Zachodzie, jak i ludności i żołnierzy Państwa Podziemnego w kraju. Zwłoki generała zostały przetransportowane na pokładzie niszczyciela ORP „Orkan” do portu  Plymouth w Anglii w dniu 10 lipca. Po uroczystościach pogrzebowych w Londynie przetransportowano je do Newark koło Nottingham. Spoczęły na cmentarzu lotników polskich. W 1993 r. szczątki generała sprowadzono do kraju. Zostały złożone w katedrze wawelskiej. Tekę premiera objął po tragicznie zmarłym Stanisław Mikołajczyk. Stanowisko Naczelnego Wodza natomiast gen. Kazimierz Sosnkowski.

Sprowadzenie zwłok gen. Sikorskiego     

Plymouth - sprowadzenie zwłok generała,zbiory Muzeum Miejskiego w Zabrzu 

Pogrzeb gen. Sikorskiego

Pogrzeb gen. Sikorskiego, baza lotnicza Northolt, zbiory Muzeum Miejskiego w Zabrzu

Katastrofa do dziś budzi wiele emocji. Zdaniem niektórych doszło do zamachu. Winnych szuka się wśród brytyjskich lub sowieckich służb specjalnych, a nawet w polskich środowiskach emigracyjnych. Do dziś historycy nie osiągnęli konsensusu co do jej przyczyn i okoliczności. Śledztwo w tej sprawie prowadzono jeszcze w 2008 r., kiedy dokonano ekshumacji i oględzin zwłok. Badania te nie wniosły jednak niczego nowego do sprawy.

W związku ze śmiercią Naczelnego Wodza, w okupowanej Polsce ukazał się nekrolog informujący o niej, kończący się słowami: „Żałobą okryty, wznosząc modły za spokój duszy Zmarłego w nierozerwalną łączy się jedność do dalszej walki i zwycięstwa NARÓD”. Druk ma wymiary 24,7 cm x 34,3 cm. Został wydany nakładem Tajnych Wojskowych Zakładów Wydawniczych. Rozwieszano go na ulicach miast w okupowanym kraju, o czym świadczy zdjęcie opublikowane w wydanej w Londynie broszurze „Tribute to general Sikorski”.

Tajne Wojskowe Zakłady Wydawnicze stanowiły aparat poligraficzny Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Powstały w 1940 r. Jesienią tegoż roku w Warszawie uruchomiona została pierwsza tajna drukarnia. Na początku 1944 r. w okupowanym kraju działało ich już 12. Zatrudnionych w nich było około 50 pracowników. TWZW były największym koncernem poligraficznym podziemnej Europy, drukującym w okresie szczytowym 248 500 egzemplarzy czasopism miesięcznie. Prócz tego wydawały broszury i ulotki. W sumie, podczas trwania okupacji TWZW wydrukowały kilkanaście milionów egzemplarzy konspiracyjnej prasy, ponad milion broszur, instrukcji i innych druków zwartych i około miliona ulotek, dostarczając społeczeństwu rzeczywistych informacji dotyczących sytuacji na frontach. Pełniły też istotną rolę propagandową i edukacyjną, wydając m.in. podręczniki dotyczące historii (w tym Górnego Śląska). Nakładem wydawnictwa ukazało się też pierwsze krajowe wydanie „Dywizjonu 303” Arkadego Fiedlera oraz „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. Zakłady przerwały działalność z chwilą likwidacji Armii Krajowej w styczniu 1945 r. Nekrolog można oglądać na wystawie  „Od śmierci silniejszy był gniew” w Galerii Café Silesia, do 14 września 2014 r.

Zbigniew Gołasz



Liczba gości na stronie: 2678844
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle