Eksponat listopada 2008

Szklanka firmowa "Gebrüder Markus",
MZ/1022/Et szkło sodowe, odlew,
wys. 12 cm, śr. 5 cm (dno), 7 cm (górna krawędź)


Wśród znajdujących się w zbiorach Działu Kultury eksponatów o charakterze reklamowym, a pochodzących z różnego rodzaju zakładów usługowych, które w przeszłości istniały w Zabrzu pragniemy Państwu przedstawić jeden z najstarszych.
Prezentowana szklanka do zbiorów Muzeum Miejskiego w Zabrzu trafiła w 1982 roku. Odlana została z cienkościennego, przezroczystego szkła sodowego. Na jej powierzchni umieszczony został napis Zur Erinnerung an die Eröffnung (na pamiątkę otwarcia). Poniżej uwieczniony został, w ujęciu z profilu, stojący na kuli ziemskiej ptak (orzeł?), który w dziobie trzyma węża. Kulę ziemską otacza rodzaj banderoli, na której znajduje się dalsza część tekstu Gebrüder Markus, Kattowitz, Zabrze, Königshütte, der I Etage Putz Abteilung Gebrüder Markus (Bracia Markus, Katowice, Zabrze, Królewska Huta, pierwsze piętro sprzedaż odzieży). Szklanka wzdłuż krawędzi obwiedziona jest złotym, błyszczącym paskowaniem. Napisy i rysunki wykonano za pomocą szablonu w kolorze srebrnym. Na szklance wygrawerowana została pojemność naczynia 1 litra.
Firma Gebrüder Markus oferowała szeroki asortyment produktów: tkaniny z metra, bieliznę pościelową, stołową i osobistą, wyroby wełniane, konfekcję damską i męską oraz, jak podkreślono w ofercie reklamowej, wszelkie artykuły niezbędne dla wyprawy posagowej. Firma prowadzona była przez czterech braci. Jej główna siedziba znajdowała się w Katowicach przy Johannestr.10 (ul. Jana). Sklep w Katowicach prowadzili Sigmund i Josef Markus. W Königshütte (obecnie Chorzów) sklep mieścił się przy Kaiserstr.25 (ul. Wolności), a jego właścicielem był Benno Markus. W Zabrzu firma Gebrüder Markus posiadała dwa sklepy, jeden mieszczący się w wybudowanej w 1901 roku dla Benno Wienskowitza kamienicy przy ówczesnej Kronprinzenstr 104 (ul. Wolności 284). Obecnie w tym miejscu znajduje się skwer, na którym stoi pomnik Spotkanie z własnym ja, autorstwa Heinza Tobolli. Drugi z zabrzańskich sklepów braci Markus, mieścił się przy tej samej ulicy pod numerem 135 (obecnie 299). W budynku tym do niedawna mieścił się dom towarowy Hermes. Obydwa zabrzańskie sklepy prowadzone były przez Raphaela Markusa, zamieszkałego przy Hüttenstr.1 (ul. Powstańców Śląskich), kupca, członka zabrzańskiej gminy żydowskiej. W Zabrzu firma Gebrüder Markus była również właścicielem kamienicy przy Kronprinzenstr. 109 (ul. Wolności 265), w której wynajmowała mieszkania za czynszem. Budynek ten nie dotrwał do dnia dzisiejszego, w tej chwili stoi tu nowy budynek o podwójnej numeracji 265-267, w którym między innymi swe siedziby mają: Multi Bank oraz Bank Millennium.
Na podstawie dostępnych źródeł niemożliwe jest precyzyjne ustalenie ścisłych ram czasowych funkcjonowania sklepów firmy Gebrüder Markus w poszczególnych miejsc owościach. Pewnym jest, iż nie funkcjonowały przed 1900 rokiem. W Zabrzu po raz pierwszy pojawiają się w księdze adresowej, datowanej na przełom lat 1908/1909. Zaś po raz ostatni odnotowane zostały w 1929 roku.
Prezentowana tutaj szklanka nie stanowi jedynego w zbiorach Muzeum Miejskiego śladu po ponad dwudziestoletnim okresie funkcjonowania sklepów w Zabrzu. W bogatej kolekcji zabrzańskich pocztówek znajduje się jedna (MZ/10035/H), przedstawiająca fragment obecnej ulicy Wolności, z uwiecznionym na pierwszym planie, nieistniejącym już budynkiem o numerze 284, na którym łatwo można odczytać dużych rozmiarów szyld reklamowy sklepu, umieszczony pomiędzy rozpiętymi nad oknami sklepowym markizami, a oknami mieszkań na pierwszym piętrze. Zdjęcie to ukazuje sklep z okresu pomiędzy 1901 a 1914 rokiem. Szyld drugiego z zabrzańskich sklepów przynależny do minisieci Braci Markus uwieczniony został na dwóch zdjęciach, pierwsze (MZ/11520/H) pochodzi z okresu około 1910-1915, drugie (MZ/7807/H), autorstwa fotografa Franza Matzela, przedstawia ten sam sklep około 10 lat później.



Urszula WIeczorek

Liczba gości na stronie: 2561625
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle