Eksponat listopada 2009

Urna wyborcza - MZ/Et-1999


W trzy lata po opanowaniu Śląska, król Prus Fryderyk II wprowadził w 1743 roku jego nowy podział administracyjny. Utworzono wtedy m.in. powiaty bytomski i toszecki. W skład pierwszego weszły także Biskupice, Makoszowy, Mikulczyce, Rokitnica Wschodnia, Zaborze i Zabrze wraz z istniejącymi w tym czasie koloniami i przysiółkami. Jedynie Grzybowice i Rokitnicę Zachodnią włączono do powiatu toszeckiego. Z dniem 1 maja 1816 roku Prowincja Śląska podzielona została na cztery rejencje, a 1 stycznia 1818 roku zmieniono granice powiatów wchodzących w skład Rejencji Opolskiej. W wyniku tych zmian do powiatu bytomskiego przyłączono m.in. Grzybowice, Rokitnicę Zachodnią, a także kolonie Marienau i Philippsdorf.

27 marca 1873 roku król Prus Wilhelm podjął decyzję o podziale powiatu bytomskiego na cztery mniejsze powiaty: bytomski, katowicki, tarnogórski i zabrski. Nowo powstały powiat zabrski miał powierzchnię 2,21 mili kwadratowej (11 962 ha) i liczył 39.981 mieszkańców. Znalazło się w nim 16 gmin: Bielszowice, Biskupice, Bujaków, Chudów, Dorota, Kończyce, Maciejów, Makoszowy, Małe Zabrze, Paniowy, Paniówki, Pawłów, Ruda, Sośnica, Stare Zabrze i Zaborze oraz 11 samodzielnych okręgów dworskich. W następnych latach liczba ludności w powiecie zabrskim stale rosła: w 1885 roku było 59.199 mieszkańców; w 1895 - 91.137; w 1905 - 139.497; w 1910 - 159.810. Pierwszym zarządcą powiatu zabrskiego został królewski asesor rejencyjny Hans von Holwede, mianowany starostą 22 czerwca 1874 roku. Początkowo urzędował on w domu kupca Leschnitzera stojącym na rogu obecnych ulic Wolności i Dworcowej, zaś od 1 października 1875 roku w gmachu starostwa postawionym przy obecnej ul. 3 Maja 19. Urząd ten sprawował do 15 lutego 1887 roku. Władzę ustawodawczą pełnił w powiecie sejmik powiatowy (Kreistag). Początkowo składał się on z 26 członków, 11 wybranych przez wielkich właścicieli ziemskich i 15 wybranych w gminach. Pierwsze posiedzenie zabrskiego sejmiku powiatowego odbyło się 29 października 1873 roku w sali hotelu Silberfelda. Wraz ze wzrostem liczby ludności, rosła liczba deputowanych. Pod koniec istnienia powiatu zabrskiego było ich 45.


W lipcu 1882 roku Powiat Zabrze otrzymał oryginalny prezent - mosiężną urnę wyborczą. Wykonana ona została w kształcie amfory z pokrywą. Na pokrywie wygrawerowano w dwóch wersach dedykację: "Geschenk der Donnersmarckhütte, an der Kreis Zabrze. Juli 1882." [Prezent huty Donnersmarck, dla Powiatu Zabrze. Lipiec 1882]. Urna wraz z pokrywą ma wysokość 44 cm, a szerokość na wysokości uchwytów wynosi 28 cm. Sama pokrywa ma średnicę 12,5 cm, wysoka jest na 9,5 cm. Nie udało się ustalić co było okazją do przekazania tego prezentu. W 1882 roku powiat zabrski istniał dopiero od dziewięciu lat, a więc nie było żadnej okrągłej rocznicy. Być może zatem, okazją było dziesięciolecie utworzenia spółki akcyjnej "Donnersmarckhütte. Oberschlesische Eisen- und Kohlenwerke. Aktien Gesellschaft" powstałej w 1872 roku. Gdyby tak faktycznie było, mielibyśmy do czynienia z ciekawym przypadkiem, kiedy to jubilat nie otrzymuje, lecz wręcza prezenty.

Urna jest jednym z najstarszych eksponatów w zbiorach naszego muzeum, trafiła tu jeszcze w latach 30. XX wieku. Jak prezentowała się na ówczesnej wystawie w nowo otwartej siedzibie przy Schecheplatz (obecny plac Krakowski) można zobaczyć na stronie muzeum.

Piotr Hnatyszyn

Liczba gości na stronie: 2515150
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle