Eksponat maja 2011

Zaświadczenie MZ-12420/H

    


Walka o Górny Śląsk zmobilizowała społeczeństwa polskie i niemieckie do niesienia pomocy mieszkańcom spornego obszaru. Przybierała ona różne formy. W obu krajach zaczęto organizować tygodnie i dni śląskie, na których przeprowadzano kwesty na Górny Śląsk. Niemieckie zbiórki w ramach Oberschlesiche Grenzspende (Górnośląska Ofiara Graniczna) przyniosły 20,4 miliony marek. Na terenie Polski zaczęły organizować się komitety pomocowe, m.in. Komitet Zjednoczenia Górnego Śląska z Rzecząpospolitą Polską, wspierający prace komisariatu plebiscytowego działalnością wydawniczą, kulturalną czy finansową. Zebrał on 143 miliony marek polskich. Podobne komitety powstawały w innych miastach, m.in. Łodzi, Częstochowie, Krakowie i Poznaniu. Zaczęły organizować się grupy ochotników przybywających na Górny Śląsk, aby wziąć bezpośredni udział w walkach. Ze strony niemieckiej byli to m.in. studenci z uniwersytetów wiedeńskiego i wrocławskiego, freikorpsy (m.in. bawarski "Oberland"). Z Polski przybyły grupy studentów z warszawskiej Szkoły Technicznej im. Wawelberga, kadeci lwowscy i modlińscy, studenci Politechniki Lwowskiej, Uniwersytetu Jagiellońskiego i innych uczelni. Baon studentów warszawskich pod dowództwem Antoniego Żmigrodzkiego walczył w zabrskim pułku Pawła Cymsa. Ochotnicy z Polski stanowili około 10% oddziałów powstańczych. Jednym z nich był Konstanty Sabiłło. Świadczy o tym prezentowany dokument: zaświadczenie wystawione 5.11.1925 roku przez por. Jana Helemana, że ppor. Sabiłło Konstanty brał czynny udział w Powstaniu Górnośląskim w Grupie "Butrym", od 22 maja do 24 czerwca 1921.

W niepodległej Polsce Sabiłło rozpoczął karierę wojskowa w wojskach lądowych, a następnie w lotnictwie. W kampanii wrześniowej w 1939 roku był komendantem parku w 1 Pułku Lotniczym w Warszawie. Po klęsce Polski przez Rumunię przedostał się do Francji. Następnie walczył w Wielkiej Brytanii. Pod koniec wojny, w stopniu majora, pełnił funkcję referenta Polskich Sił Powietrznych w Oddziale V Sztabu Naczelnego Wodza. Po powrocie do kraju wstąpił do wojsk lotniczych. Był kierownikiem Lotniczych Zakładów Remontowych w Łodzi. Został aresztowany w 1952 roku. Śledztwo prowadził Zarząd Informacji Wojsk Lotniczych w Warszawie pod kierownictwem sowieckiego oficera ppłk. Nauma Lewandowskiego. Został oskarżony w procesie grupy konspiracyjnej wojsk lotniczych. Sabiłło miał być zwerbowany przez ppłk. Stanisława Ziacha. Podczas brutalnego śledztwa zmuszony został do przyznania się do winy. W dniu 15.10.1952 roku został skazany z grupą oficerów na śmierć, przez najwyższy Sąd Wojskowy. 19.12.1952 Zgromadzenie Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego odrzuciło skargi rewizyjne skazanych, uznając wyroki za słuszne. 15.04.1953 roku Rada Państwa skorzystała z prawa łaski wobec Konstantego Sabiłło, zamieniając mu wyrok śmierci na 15 lat więzienia. W kwietniu 1956 Najwyższy Sąd Wojskowy uchylił wyrok. Pięć miesięcy po wyjściu z więzienia, schorowany na skutek więziennych przeżyć Sabiłło zmarł. Jest jednym z tysięcy polskich żołnierzy - bohaterów, represjonowanych przez komunistyczne władze i przez lata odartych z pamięci. Dokument można oglądać do 5 maja bieżącego roku, w Galerii Cafe Silesia przy ul. 3 Maja 6 w Zabrzu, na wystawie "O Ślask/Für Schlesien, zorganizowanej z okazji 90 rocznicy plebiscytu górnośląskiego.

Zbigniew Gołasz



Liczba gości na stronie: 2560717
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle