Eksponat maja 2012

Scena Ukrzyżowania, numer inw. MZ/3202/K

Prezentowany eksponat do zbiorów zakupiony został w zabrzańskim antykwariacie w 2001 r. Zanim trafił do muzeum, zapewne pełnił rolę kultową w tradycyjnym społeczeństwie wiejskim lub robotniczym, równocześnie zaspakajając gusta estetyczne jego właścicieli. Obiekty tego typu najczęściej nabywano w trakcie pielgrzymek do sanktuariów, jak również na odpustach, a w czasach nam bliższych w sklepach z dewocjonaliami. Zdarzało się również, że obiekty tego typu wykonywane były samodzielnie przy wykorzystaniu powszechnie dostępnych materiałów jak: drewno, metal, papier, korek, sznurek oraz drukowane obrazki. Ambicją wielu ludzi było posiadanie chociaż paru obrazów o tematyce religijnej zawieszanych na eksponowanym miejscu, zarówno w chłopskiej izbie, jak i w pokoju rodziny robotniczej, czy mieszczańskiej. Często obrazom tym towarzyszył mniej lub bardziej okazały ołtarzyk, ustawiany na stole lub komodzie, przy którym skupiało się domowe życie religijne rodziny.

Szczególne miejsce w kształtowaniu religijności i wyczulenia na treści pasyjne zajmuje czternaście scen, przed którymi w każdy piątek i w każdą niedzielę, w czasie Wielkiego Postu począwszy od XV wieku odprawiane jest nabożeństwo Drogi Krzyżowej. Część scen Męki Pańskiej wiążących się z ewangeliczną historią rozważaną przez kolejne dni Wielkiego Tygodnia zyskała szczególnie bogaty wyraz plastyczny. W Kościele katolickim Droga Krzyżowa to nabożeństwo wielkopostne o charakterze adoracyjnym, polegające na symbolicznym odtworzeniu drogi Jezusa Chrystusa na śmierć i złożenia Go do grobu.

Tradycja odprawiania Drogi Krzyżowej narodziła się w Jerozolimie. W średniowieczu rozpowszechnili ją franciszkanie, którzy oprowadzając pątników zatrzymywali się przy stacjach przedstawiających historię śmierci Jezusa. Liczbę czternastu stacji Drogi Krzyżowej ustalono w XVII wieku:1. Jezus na śmierć skazany, 2. Jezus bierze krzyż na swoje ramiona, 3. Jezus upada po raz pierwszy, 4. Jezus spotyka matkę swoją, 5. Szymon Cyrenejczyk pomaga nieść krzyż Jezusowi, 6. Weronika ociera twarz Jezusa, 7. Jezus upada po raz drugi, 8. Jezus pociesza płaczące niewiasty, 9. Jezus upada po raz trzeci, 10. Jezus z szat obnażony, 11. Jezus do krzyża przybity, 12. Śmierć Jezusa na krzyżu, 13. Jezus zdjęty z krzyża, 14. Jezus złożony do grobu.

Szczególnie podniosły charakter oraz bogatą oprawę mają rozważania Drogi Krzyżowej odprawiane na Kalwariach, czyli zespołach kościołów lub kaplic symbolizujących poszczególne stacje Męki Pańskiej. Na Górnym Śląsku najsławniejsze Kalwarie mieszczą się na Górze Świętej Anny, w Katowicach-Panewnikach, w Piekarach Śląskich oraz w Pszowie.

Prezentowany obiekt przedstawia scenę Ukrzyżowania Chrystusa, jest to kompozycja łącząca elementy ewangeliczne (historyczne) i symboliczne. Scena umieszczona została wewnątrz szklanej butelki, prawdopodobnie pierwotnie wykorzystywanej do przechowywania lekarstw lub nalewek, zamykana jest naturalnym korkiem. Wewnątrz centralne miejsce zajmuje ustawiony na osi krzyż z postacią ukrzyżowanego Chrystusa, po bokach stoją Maria, matka Chrystusa (z lewej) oraz Jan Ewangelista (z prawej). Wokół postaci rozmieszczone są atrybuty męki chrystusowej (trzcina-bat, obcęgi, trzy gwoździe, cztery kości do gry, włócznia z nasadzoną gąbką, drabina, młot, słup z nawiniętym sznurem). Przedstawiona scena jest luźną interpretacją kilku fragmentów Ewangelii. Poprzez przedstawione osoby towarzyszące Ukrzyżowanemu Chrystusowi scena najbliżej nawiązuje do fragmentu Ewangelii świętego Jana "A stały pod krzyżem Jezusa matka jego i siostra matki jego, Maria, żona Kleofasa i Maria Magdalena. A gdy Jezus ujrzał matkę i ucznia, którego miłował, stojącego przy niej, rzekł do matki: Niewiasto, oto syn twój. Potem rzekł do ucznia: oto matka twoja! I od owej godziny wziął ją ów uczeń do siebie".



Urszula Wieczorek



Liczba gości na stronie: 2565921
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle