Eksponat maja 2016

Kapelusik damski nr inwentarzowy: MZ/2703/K wys. 8 cm, śr.: 19 cm x 16 cm, lata 30.-40. XX w. „Merrimac Hat Company”, Amesbury Massachusetts.

W 1995 roku Muzeum Miejskie w Zabrzu weszło w posiadanie, liczącej kilkaset pozycji, kolekcji przedmiotów, stanowiących spadek po jednej z rodzin z terenu Zabrza. W jej skład wchodziły zarówno dzieła sztuki (obrazy, rzeźba, galanteria artystyczna), jak i przedmioty codziennego użytku. Do drugiej z wymienionych grup należy zaliczyć, prezentowany poniżej kapelusik. Tym co go wyróżnia z liczącej kilkanaście sztuk kolekcji damskich kapeluszy z lat 30 i 40. XX wieku jest fakt, iż jako jedyny posiada dane umożliwiające ustalenie jego wytwórcy.

*

Jest to kapelusz damski typu toczek. Wykonany z filcu (wełna 94%) z dodatkiem kazeiny (4%), barwionego na kolor ciemnozielony. W części od czoła filc zaprasowany został w pięć poziomych fałdek o zróżnicowanej szerokości, w części tylnej w dwie. Po wewnętrznej stronie główki kapelusika, w okręgu wybity napis „Made in USA. 96% Wool, 4% Casein Fiber”. Wewnątrz okręgu, w odwróconym trójkącie napis „Merrimac Hat Cort”. Od wewnątrz posiada wszytą gumkę podtrzymującą kapelusik na głowie. Fason kapelusika charakterystyczny dla mody lat 30. XX wieku oraz początku lat 40.

Jak powszechnie wiadomo trendy w modzie zmieniają się i zmieniały się również w przeszłości stosunkowo często. Nie inaczej miało to miejsce w przypadku damskich nakryć głowy. Początkowo w latach 30. XX wieku kapelusze kontynuowały modę lat 20. Nakrywały całą głowę, stopniowo jednak zaczęły odsłaniać czoło, a później uległy spłyceniu i przesunęły się na przód głowy. Trudno mówić o jednym, charakterystycznym dla tej dekady typie kapelusza – istniała cała gama nakryć głowy, inspirowanych kapeluszami regionalnymi i historycznymi. Częste było przyozdabianie ich kwiatami lub woalką. Szczególnie w kapelusikach z drugiej połowy dekady, na przykład tych zaczerpniętych z niemieckich wzorców ludowych, mających formę stożkowatą, zaczęła przejawiać się tendencja do wysokiego przodu głowy, która stała się cechą charakterystyczną fryzur i kapeluszy lat 40. Wtedy to kapelusze stały się najbardziej fantazyjne. Właściwie wszystko było dozwolone. Szalone, niewielkie, osadzone na czole toczki z filcu, kapelusze z wełny, z pomponami z lisiego ogona, z wypchanymi ptakami, kwiatami, piórami, z aksamitu, słomy. Liczyła się inwencja i charakterystyczny kształt.

Omawiany kapelusik wyprodukowany został w działającej w USA w latach 1856–1971 fabryce „Merrimac Hat Company” w Amesbury w stanie Massachusetts. W latach 40. ubiegłego wieku spółka ta należała do największych fabryk kapeluszy na kontynencie amerykańskim. Posiadała siedem fabryk na terenie USA i Kanady. Swe wyroby ekspediowała na cały świat. W szczytowym okresie rozwoju fabryka zatrudniała ponad 2100 osób.

Zlikwidowana 45 lat temu fabryka doczekała się swego skromnego muzeum. „Amesbury Hat Muzeum”, będące inicjatywą lokalnej społeczności i do dziś jest skarbnicą informacji o kapeluszach produkowanych w Merrimac Hat Company. Zgromadzone w tej niewielkiej, społecznej instytucji zbiory dokumentują działalność fabryki z całego okresu jej działalności, główny trzon kolekcji tworzą zbiory powstałe od początku wieku XX do chwili zamknięcia fabryki w 1971 roku. Składają się na nie głównie różnego rodzaju fasony damskich i męskich kapeluszy, wykonanych z dzianiny, filcu, wełny i aksamitu, oprócz tego różnego rodzaju dodatki (pióra, woalki, sztuczne kwiaty), formy do kształtowania kapeluszy, firmowe pudełka do ich przechowywania, a także dokumentacja związana z codziennym funkcjonowaniem zakładu (fotografie, rachunki, papiery firmowe, katalogi wyrobów, wzorniki model i wykrojów).

Kapelusze firmy „Merrimac Hat Company” jak dziedzictwo kultury materialnej kraju oraz w pewnym okresie znaczącego potentata na rynku światowym znajdują się również w zbiorach nowojorskiego Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) na Manhattanie.

Urszula Wieczorek



Liczba gości na stronie: 2515124
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle