Eksponat marca 2008

Rzeźba (mała forma) odlew
z cyklu "Nasza Ojczyzna" (Est), 1980 r.,
brąz patynowany, wym. 30 x 22 x 7 cm,
sygn. puncą aut. "NITSCH KSZ" ( Nitsch Krzysztof Szczepan)
numerowana 2a
nr inw. MZ/Sz/ 1026



Kompozycja ma charakter metaforycznej, poetyckiej impresji przestrzennej, opartej na dosłownym cytacie z natury, jakim jest forma liścia. Płaszczyzna blaszki tego liścia, ustawionego pionowo (szypułka lekko ugięta w lewo) na prostokątnym cokoliku, przepruta jest nieregularnym wycięciem (to jakby wydarcie fragmentu liścia częściowo według linii unerwienia). Swoiście "scenograficzny" zamysł umożliwił artyście wkomponowanie miniaturowej pełnoplastycznej scenki "okrągłego stołu" z drobnymi, syntetycznie opracowanymi figurkami ludzi.; rzeźba uzyskała przestrzenność, sugestywnie czytelną przy pełnym jej obrocie.

Powierzchnia liścia jest drobiazgowo i finezyjnie opracowana - przez cyzelowanie, patynowanie, polerowanie - we wszystkich detalach: konturu samego wykroju, ząbkowanych krawędzi i bogatego, reliefowego rysunku unerwienia liścia. Znakomity efekt światłocieniowy i kolorystyczny uzyskuje tu artysta przez skonfrontowanie lśniących, wypolerowanych fragmentów ( płaty brązu zastygłe na powierzchni liścia jak rozlane krople rosy) i detali (misterna, rozgałęziona siatka wypukłego reliefu unerwienia liścia) z ciemno patynowaną, "głuchą", matową powierzchnią tła. Światło - świetlne refleksy, lśnienia, blaski - pełni tu przewidzianą, znaczącą rolę ( staje się wręcz dodatkowym środkiem wyrazu) - wydobywa z kompozycji określone jej właściwości, modeluje formy, ożywia metal, przydaje mu urody.

Autorem rzeźby jest Krzysztof Nitsch, wybitny artysta i pedagog, specjalizujący się w małej formie przestrzennej (rzeźbie kameralnej) i medalierstwie, profesor krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych ( na Wydziale Rzeźby prowadzi autorską pracownię medalierstwa i małych form rzeźbiarskich odlewanych w brązie), zabrzanin z urodzenia ( 1948 r.). Jest twórcą o ogromnym dorobku - ilość i różnorodność wykonanych kompozycji rzeźbiarskich może olśniewać bogactwem inwencji i wyobraźni, a także maestrią warsztatową. Jest laureatem kilkudziesięciu międzynarodowych i krajowych konkursów i wystaw - nagród o światowym prestiżu.

Muzeum Zabrzańskie dwukrotnie prezentowało jego rzeźby, medale i plakiety ( w szerokim retrospektywnym wyborze): w 1997 r. i 2004 r.; wystawom towarzyszyły bogato ilustrowane katalogi.

Opisywana realizacja z cyklu "Nasza Ojczyzna" - nagrodzona w 1981 r. Medalem i Nagrodą Międzynarodowych Targów Poznańskich na III Biennale Małych Form w Poznaniu jest doskonałą ilustracją dojrzałej już formuły rzeźbiarskiej, a także kunsztu wykonawczego Nitscha.

Artysta pracuje przede wszystkim w brązie; kilkudziesięcioletnie doświadczenie profesjonalnego odlewnika (Nitsch sam odlewa, cyzeluje i patynuje swoje rzeźby) dało mu dogłębną znajomość walorów ekspresyjnych tego tworzywa, spenetrował je we wszelkich możliwych kombinacjach i wykorzystuje mistrzowsko.

Większość rzeźb Nitscha traktuje o tym samym - o egzystencjalnym statusie człowieka we współczesnym świecie, jego bycie i losie wobec nieodgadnionej Natury i Czasu. Choć artysta stosunkowo rzadko wprowadza jego dosłowną obecność, w dziesiątkach kompozycji odnależć można szerokie spektrum humanistycznej refleksji - nad sensem życia, przemijaniem, alienacją człowieka. Ale także żywy oddźwięk i sporo przenikliwego widzenia aktualnej, doraźnej rzeczywistości; nieobcy jest też artyście ton moralizatorski.

Język przekazu bywa różnorodny: od realistycznych cytatów z rzeczywistości (natury), przez formy stylizowane, aż po niemal abstrakcyjne; twórca swobodnie operuje zarówno rozbudowaną metaforyką, jak i syntetycznym, sugestywnym znakiem czy symbolem. Nitsch pracuje cyklami, które realizują poszczególne nurty poszukiwań artysty w obrębie jakiegoś problemu czy motywu; są odzwierciedleniem kierunków jego myślenia i dróg skojarzeń - jego intuicji, bogactwa wyobraźni i dociekliwości w eksploatowaniu określonego pola znaczeń.

Interesujący nas tu cykl "Nasza Ojczyzna"obejmuje kilka kompozycji przetwarzających w rozmaitych wariantach motyw liścia, symbolizującego - w intencji autora - ziemię ojczystą. Ulegając tej sugestii, powierzchnię liścia (opisaną na wstępie) czytać powinniśmy jak mapę z plątaniną niezliczonych dróg, z oznaczeniem miejsc szczególnych ...W kolejnych realizacjach cyklu zatytułowanych: "Est", "Erit"," Erat", "Nasza Ojczyzna F" Nitsch skupia się na skojarzeniowych przedstawieniach zawierających aluzje do ważnych w życiu Polaków wydarzeń, tj. odzyskanie niepodległości, "okrągły stół" czy wejście Polski do Unii Europejskiej.

Jadwiga Pawlas-Kos

Liczba gości na stronie: 2404110
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle