Eksponat października 2009

Szarfy z pogrzebu Marii Konopnickiej
(MZ 38/H, MZ 39/H, MZ 40/H, MZ 42/H)

Maria Konopnicka, znana i ceniona polska poetka, pisarka, tłumaczka, krytyk i działaczka społeczna, zmarła 8 października 1910 roku we Lwowie. Pogrzeb, który odbył się trzy dni później na Cmentarzu Łyczakowskim, stał się okazją do patriotycznej manifestacji. Wzięło w niej udział niemal 50 tysięcy osób, przede wszystkim polskich mieszkańców Lwowa. Całe miasto, znajdujące się wówczas pod zaborem austriackim, obwieszone było żałobnymi wstęgami i klepsydrami.
W zbiorach Działu Historii Muzeum Miejskiego w Zabrzu znajdują się pamiątki tego ważnego w owym czasie dla Polaków wydarzenia. Są to cztery szarfy z wieńców pogrzebowych ofiarowanych przez żegnających pisarkę uczestników pogrzebu.


Pierwszą z nich wykonano z pasa jasnego kremowego weluru i odpowiadającej mu kolorystycznie wstęgi atłasu. Obie części zostały zszyte, tworząc jedną całość, ozdobioną na końcu frędzlami ze złotych, metalowych nitek. Na welurowej stronie znajduje się wytłoczony na złoto napis, informujący o organizacjach fundujących wieńce pogrzebowe, z których szarfa pochodziła: "Cieniom Maryi Konopnickiej hołd niosą tow. "Warta" "Promień" "Personał żeń.[ski] w handlu i przemyśle" z Poznania". Pod tekstem widnieje także data: 8. 10. 1910. Długość całej wstęgi wynosi 173 cm, jej szerokość natomiast 22 cm.


Kolejną szarfę uszyto w ten sam sposób, co poprzednią. Została ona złożona z pasów amarantowego weluru i kremowo-białego atłasu. Podobnie jej zakończenie ozdobiono frędzlami ze złotych, metalowych nitek. Długość szarfy wynosi 177 cm, zaś szerokość 22 cm. Na stronie z weluru znajduje się tłoczony na złoto fragment wiersza Marii Konopnickiej "Braciom pieśniarzom II":

"Pieśń nasza kmiecą odziana siermięgą,
Z ducha królewskość bierze - nie z purpury!
A kiedy wzejdzie nad ugor w łzach rosy
Nie kwieciem kwitnąć jej - ale iść - w kłosy!"


Z dwóch pozostałych wstęg zachowała się jedynie jedna strona. W obu przypadkach jest to pas z fioletowego weluru, zakończonego po prawej stronie metalowymi, złotymi nitkami. Każda z szarf posiada również złoty, tłoczony napis. Na dłuższej z nich, o długości 145 cm i szerokości 22 cm, umieszczono ostatnią strofę z wiersza Konopnickiej "Z bliska widziałam":

"A teraz oczy moje są zmęczone
Od łez - i droga moja w mgły ucieka
Idę odpocząć w nieznaną gdzieś stronę,
I patrzeć na was - z daleka"


Krótsza szarfa, o długości 130 cm i szerokości 22 cm, opatrzona została dedykacją od ofiarujących wieniec: "Ś.p. Maryi Konopnickiej Czytelnia dla Kobiet w Poznaniu" oraz data 11. X. 1910.
Wszystkie cztery wstęgi trafiły do zbiorów reaktywowanego tuż po II wojnie światowej muzeum, jako jedne z pierwszych jego eksponatów. Ofiarował je ówczesny kierownik placówki Kazimierz Żurowski ze swojej kolekcji, podobnie jak wiele innych zabytków. W archiwalnej księdze inwentarzowej muzealiów znajdują się one pod numerem 269, jako nabytki z roku 1946.

Aleksandra Korol-Chudy

Liczba gości na stronie: 2447116
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle