Eksponat października 2015

Fotografia z uroczystości Towarzystwa Śpiewu „Echo” w Zaborzu

MZ-1138/H

Jednym z ciekawszych i ważniejszych dla historyka dokumentów przeszłości, prócz źródeł pisanych, są fotografie. Muzeum Miejskie w Zabrzu posiada ich ogromną kolekcję, dzięki czemu możliwe jest badanie przeszłości miasta, zarówno pod kątem jego rozwoju przestrzenno-architektonicznego, jak i życia mieszkańców. Oprócz dużego wyboru zdjęć przedstawiających zabudowę Zabrza oraz jego dzielnic, ważną rolę odgrywają tu bowiem zdjęcia z różnych uroczystości, spotkań i wyjazdów, licznych - zwłaszcza w okresie przed II wojną światową - organizacji społecznych. W pierwszych dekadach XX wieku członkostwo w związkach zawodowych, amatorskich zespołach teatralnych, stowarzyszeniach religijnych, śpiewaczych i wielu innych, zarówno polskich jak i niemieckich, było bardzo rozwinięte. W tym miejscu trzeba jednak przyznać, że zgromadzony przez Muzeum Miejskie w Zabrzu zbiór ikonograficzny, dokumentujący tę dziedzinę życia, dotyczy przede wszystkim Polaków z Zabrza i sąsiadujących z nim gmin, a później jego dzielnic. Związane jest to przede wszystkim z polityką historyczną muzeum w okresie PRL, kiedy udowodnienie polskości miasta stało się sprawą priorytetową. Z wielu tych zdjęć spoglądają więc na nas twarze Polaków, znanych działaczy narodowych, których imieniem nazywane są dziś ulice oraz twarze dziadków i pradziadków współczesnych mieszkańców Zabrza. Jedną z takich fotografii jest ta, wykonana w trakcie uroczystości Towarzystwa Śpiewaczego „Echo” w Zaborzu.

pocztówka

Czarno-białe zdjęcie zostało zrobione w plenerze. Przedstawia bardzo dużą grupę ludzi, mężczyzn i kobiet w różnym wieku, ustawioną przez fotografa w kilku rzędach, wokół centralnie usytuowanego sztandaru organizacji. Uwiecznione na zdjęciu osoby ubrane są w sposób odświętny, mają poważne miny. Są wśród nich między innymi panowie w cylindrach i garniturach, młode dziewczęta w strojach ludowych i wiankach, dostojne Ślązaczki, grupa przebierańców w kostiumach, zapewne aktorzy i aktorki amatorskiej grupy teatralnej, a nawet młode Sokoły z Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Trzymany w środku sztandar Towarzystwa Śpiewu „Echo”, postawiony w jednym rzędzie z mężczyznami przepasanymi biało-czerwonymi zapewne szarfami bądź girlandami roślinnymi, udekorowany jest dwiema wstęgami. Ofiarowały je, w dniu jego poświęcenia 27 lipca 1919 roku, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” i Towarzystwo Polek z tej samej gminy. Fotografia, o wymiarach 16,8 x 22,8 cm, naklejona jest na karton i nie posiada żadnych danych fotografa, który ją wykonał. Nie znana jest również data ani okoliczności jej powstania. W tym drugim przypadku można jedynie snuć przypuszczenia i w powiązaniu z historią „Echa” zawęzić cezurę chronologiczną wykonania zdjęcia.

Towarzystwo Śpiewu „Echo” w Zaborzu powstało 29 października 1911 roku z inicjatywy Jana Pyki, który też został jego prezesem. I wojna światowa zahamowała działalność grupy jednak po zakończeniu walk dość szybko wznowiono spotkania. Okres plebiscytowy był czasem największej aktywności śpiewaków, co wiązało się z walką propagandową o przyłączenie tych ziem do Polski. W  tym czasie ufundowano sztandar widoczny na zdjęciu, a wydarzenie to otwiera nam przedział czasowy, w jakim fotografia mogła zostać zrobiona. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można przypuszczać, że zdjęcie dokumentuje tę właśnie uroczystość. Na pewno nie mogło ono zostać wykonane po 1922 roku. Po podziale Górnego Śląska Zaborze znalazło się bowiem po niemieckiej stronie granicy, a część chórzystów „Echa” przeniosła się do Polski. Najliczniejsza grupa, która osiedliła się w Pawłowie, zabrała tam ze sobą swój sztandar. Mimo prób kontynuowania działalności w nowym miejscu zamieszkania, „Echo” zaprzestało wkrótce spotkań,
a jego śpiewacy zasilili pawłowskie Towarzystwo Śpiewu „Lutnia”.

Na zakończenie można dodać, że fotografia została podarowana do zbiorów Muzeum Miejskiego w Zabrzu w latach 70. XX wieku i stanowi jeden z eksponatów bogatej kolekcji, dokumentującej bujną działalność polskich towarzystw śpiewaczych na terenie naszego miasta.

 Aleksandra Korol-Chudy                                                                                                            

Liczba gości na stronie: 2505853
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle