Eksponat października 2017

Fotografia: pastor dr Wilhelm Carl Paul Kölling,
numer inwentarzowy MZ/2277/K, wymiary: wys. 14,3 cm, (16,9 cm, karton), szer. 9,9 cm, (10,9 cm, karton), format „Cabinet"

500 lat temu, 31 października 1517 roku Marcin Luter, ogłaszając w Wittenberdze 95 tez przeciwko praktyce odpustów, dał początek reformacji. Wydarzenie to z perspektywy minionych wieków należy uznać za fakt doniosły nie tylko w wymiarze religijnym, ale również politycznym, gospodarczym czy kulturowym. Na Górnym Śląsku ewangelicyzm zakorzenił się bardzo szybko (np. rok 1526 powstał zbór ewangelicki w Tarnowskich Górach). Po początkowym rozkwicie, nastąpił ponad 100-letni okres kontrreformacji. Na nowo, tym razem już na trwale legalna, działalność kościoła ewangelickiego na Śląsku stała się możliwa po 1742 roku, gdy tereny te przeszły we władanie Prus. XIX wiek na skutek sterowanej przez państwo pruskie industrializacji, a co za tym idzie napływu na tereny Górnego Śląska rzeszy urzędników, inżynierów oraz robotników stał się regionem mieszanym wyznaniowo. To z kolei spowodowało odradzenie parafii ewangelickich o rodowodzie XVI-wiecznym, jak i tworzeniu nowych w miastach i wsiach, w których do tej pory ich nie było. Parafie te potrzebowały swych przewodników-pastorów, część z nich przybywała tutaj z głębi Prus, część stanowili ewangelicy urodzeni na tych terenach.

W zbiorach Muzeum Miejskiego w Zabrzu znajdują się skromny zbiór pamiątek dotyczących dziejów kościoła ewangelickiego na Śląsku oraz znanych i mniej znanych ewangelików związanych z tym terenem. Jedną z takich postaci uwiecznioną na archiwalnej fotografii prezentuję poniżej. Fotografia do zbiorów muzeum podarowana została w 1994 roku i przez ponad 20 lat była niezidentyfikowana. W roku 2016 w wyniku współpracy z pracownikami Muzeum Zamkowego w Pszczynie oraz dzięki materiałom porównawczym udało się ustalić kogo przedstawia.

pastor

Na czarno-białej fotografii uwieczniony został pastor dr Wilhelm Carl Paul Kölling. Mężczyzna stoi na tle ekranu fotograficznego przedstawiającego drewniany płot oraz wyłaniające się spoza niego zabudowania gospodarcze. Ubrany jest w ciemną togę, białą befkę oraz koloratkę, na głowie ma biret. Fotografia naklejona została na biały firmowy kartonik. Wykonana została przed 1900 rokiem w znanym atelier fotograficznym „Jagusch" w Pszczynie (Pless O./S.).

Wilhelm Carl Paul Kölling urodził się 11 września 1836 roku w Byczynie w rodzinie pastora ewangelickiego. Edukację (gimnazjum oraz studia uniwersyteckie) odbył we Wrocławiu. 28 maja 1862 roku ordynowany na pastora ewangelickiego. W latach 1862-1873 pełnił posługę pastora w Proślicach. W 1863 roku na Uniwersytecie w Greiswaldzie uzyskał tytuł doktora teologii. W międzyczasie ożenił się i doczekał czwórki dzieci. Głębokim cieniem na jego życiu rodzinnym położyła się śmierć żony. W 1873 roku, wkrótce po jej śmierci, z czwórką małoletnich dzieci przeniósł się do Pszczyny. Tu objął funkcję nadwornego kapelana księcia pszczyńskiego. 1 października 1874 roku został mianowany superintendentem diecezji pszczyńskiej oraz inspektorem szkół ewangelickich. Półtora roku po śmierci żony ponownie zawarł związek małżeński, małżonkowie doczekali się wspólnego syna, który zmarł w wieku niespełna trzech lat. W latach 1877-1882 pastor dr Kölling dodatkowo pełnił funkcję superintendenta w diecezji gliwickiej. W 1886 roku, dzięki jego zaangażowaniu w Goczałkowicach Zdroju powstał zakład leczniczy „Betezda”. W lipcu 1899 roku pastor Kölling dotknięty został częściowo paraliżem, szybko doszedł do zdrowia, jak się okazało nie na długo. Pastor dr Wilhelm Carl Paul Kölling zmarł 21 marca 1903 roku. W jego pogrzebie udział wzięła najbliższa rodzina, w tym synowie: ksiądz Emanuel Kölling i dr Beniamin Kölling, dwie córki z mężami oraz przedstawiciele księcia pszczyńskiego, władz Pszczyny, księża z okolicznych parafii oraz parafianie. Pochowany został na miejscowym cmentarzu ewangelickim, jego okazały nagrobek zachował się do dnia dzisiejszego.

Mimo ogromu codziennych zajęć ksiądz dr Wilhelm Kölling znajdował czas  na swe zainteresowania badawcze, w czym pomocna była mu doskonała znajomość greki i łaciny. Pastor dr Kölling z poglądów był ortodoksyjnym dogmatykiem, zwolennikiem werbalnej inspiracji Pisma Świętego. Napisał między innymi: „Wstęp do inspiracji werbalnej…" (1890), „Nauka o inspiracji werbalnej…" (1891), „Pneumatologia…" (1894), „Satifsactio vicaria…", tom I 1897, tom II 1899, „Kazania (30 kazań na różne okazje)" (1889), czy dwutomowe „Dzieje ariańskiej herezji…".

Przedstawiona fotografia od 20 października 2017 roku do 29 kwietnia 2018 roku wraz z innymi eksponatami wypożyczonymi z Muzeum Miejskiego w Zabrzu prezentowana będzie na przygotowanej przez Muzeum Śląskie w Katowicach wystawie „Dziedzictwo kulturowe Reformacji na Śląsku”.

 

Urszula Wieczorek

Liczba gości na stronie: 2677090
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle