Eksponat sierpnia 2015

Elementy zastawy stołowej z domu strzeleckiego w Zabrzu,

filiżanka nr inw. MZ/3196/K, talerz obiadowy nr inw. MZ/3319/K

W ostatnich latach do Działu Kultury trafiły elementy firmowej zastawy stołowej, pochodzącej z restauracji funkcjonującej w przeszłości na terenie zabrzańskiej strzelnicy.

Jako pierwszą do zbiorów w 2001 roku zakupiono firmową filiżankę. Odlana jest z białej grubościennej, szkliwionej porcelany. Powierzchnię czaszy zdobi dekoracja wykonana za pomocą kalki w kolorze zielonym. Przedstawia tarczę strzelecką, pod którą widnieją dwie skrzyżowane strzelby oraz wieniec z liści dębu, nad tarczą umieszczony jest kapelusz myśliwski, poniżej tarczy napis „Schützenhaus Hindenburg O/S”. Na spodzie filiżanki umieszczony jest znak firmowy producenta, fabryki porcelany braci Bauscher w Weiden w Niemczech oraz dane dystrybutora, Juliusa Bautza, działającego w Breslau 2 (obecnie Wrocław), przy Fränkelplatz 8.

 



W 2004 roku zastawa pochodząca z zabrzańskiej strzelnicy wzbogacona została poprzez zakup płytkiego talerza obiadowego. Talerz pod względem materiału, cech stylistycznych, użytych elementów dekoracyjnych, jak i wytwórnię, jest identyczny z opisaną powyżej filiżanką. Można przypuszczać, że oba przedmioty zamówione zostały w tym samym czasie, wchodząc w skład zastawy stołowej, będącej na wyposażeniu restauracji mieszczącej się na terenie zabrzańskiej strzelnicy.

 

Talerz, podobnie jak filiżanka pochodzą z restauracji domu strzeleckiego mieszczącego się w Zabrzu przy ówczesnej Sosnitzaerstr. (obecnie ul. F.D. Roosevelta 120). Decyzja o budowie domu strzeleckiego zapadła 25 września 1901 roku, a już rok później 21 września 1902 roku miały miejsce, trwające dziewięć dni (2–28 września) uroczyste obchody otwarcia nowego obiektu. Obchody połączone zostały z inauguracją pierwszego królewskiego konkursu strzeleckiego członków zabrzańskiego towarzystwa strzeleckiego.

***

Pierwszym właścicielem domu strzeleckiego był miejscowy kupiec Josef Mikolaiczyk, jednak już rok po otwarciu został on sprzedany. W 1903 roku nabył go August Gawletta, w rękach jego rodziny pozostał on do 1945 roku. Nowy właściciel działalność rozpoczął od remontu i rozbudowy obiektu, który trwał do końca maja 1904 roku. Po rozbudowie w skład założenia wchodziły: 185-metrowej długości strzelnica wyposażona w sześć stanowisk strzeleckich, budynek restauracji, ogród z muszlą koncertową oraz plac zabaw. W sierpniu 1904 roku dom strzelecki uzyskał omnibusowe połączenie z dworcem kolejowym w Zabrzu.

Kolejna rozbudowa założenia nastąpiła w 1907 roku, kiedy to do kompleksu dokupiono teren na którym trzy lata później uruchomiono pierwszy w okolicy staw z łódkami. Staw służył również wędkarzom, którzy mogli tu łowić ryby, takich gatunków jak: karp, węgorz, szczupak czy sielawa. W mieszczącej się na terenie obiektu restauracji można było poprosić, aby własnoręcznie złowione ryby zostały przyrządzone. Staw służył gościom przez cały rok, zimą po zamarznięciu wykorzystywany był jako lodowisko.

Właściciele obiektu przez cały czas, a zwłaszcza do końca lat 20. XX w. systematycznie rozbudowywali i wznosili kolejne budynki na terenie strzelnicy, w tym: wolnostojący, parterowy pawilon, w którym prowadzono sprzedaż napoi oraz słodyczy, kiosk oferujący piwo. W roku 1928 miała miejsce kolejna, największa przebudowa i rozbudowa domu. W wyniku przeprowadzonych wówczas prac znacznemu powiększeniu uległa powierzchnia użytkowa restauracji. Od tej pory na parterze znajdowało się: sześć pokoi, sala teatralna ze sceną, kuchnia, bufet, weranda, taras oraz sanitariaty. Na pierwszym piętrze dostępnych było 10 pokoi wraz z zapleczem sanitarnym, na piętrze drugim zaś 13 pokoi oraz sanitariaty.

Początek każdego nowego sezonu miał miejsce w okresie wielkanocnym, kiedy to urządzana była pierwsza impreza plenerowa, tzw. święto wiosny. Kolejną ważną datę w kalendarzu imprez stanowiły Zielone Świątki, święto wypełnione festynem ludowym o bogatym programie, na który składały się różne zawody (m.in. wspinanie się po słupie po zawieszone trofea, skoki w workach, zawody strzeleckie itp.). W ciągu sezonu na terenie strzelnicy miało miejsce szereg imprez o mniejszym bądź większym zasięgu oddziaływania: święto przesiedleńców (osób które w wyniku postanowień plebiscytu z 20 marca 1921 roku opuściły tereny przyznane państwu polskiemu), święto ludowe (3 maja) z pokazem sztucznych ogni, liczne imprezy dla dzieci, z kulminacją w dzień dziecka, dożynki, targi i wystawy, święta poszczególnych związków i organizacji. Sezon kończył bal sylwestrowy oraz liczne bale karnawałowe.

Wraz z wybuchem drugiej wojny światowej działalność obiektu uległa ograniczeniu. W 1943 roku zmarł właściciel strzelnicy August Gawletta. Prawnymi spadkobiercami interesu zmarły uczynił swą żonę oraz synów. Jednakże wskutek powołania ich do wojska nie mogli oni prowadzić rodzinnego przedsiębiorstwa. Wkrótce zabudowania strzelnicy przejęły dla swych potrzeb wojska Wehrmachtu, od tej pory do końca działań wojennych stacjonowało tu stale 1500 do 2000 żołnierzy niemieckich sił powietrznych.

W 1945 roku po wkroczeniu wojsk radzieckich, a następnie przejęciu Zabrza przez władze polskie teren strzelnicy zmienił właściciela oraz charakter zagospodarowania. Obecnie na terenie tym mieszczą się zabudowania kilku firm.

 Urszula Wieczorek



Liczba gości na stronie: 2724475
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle