Eksponat stycznia 2008

Wazon
mosiądz kryty emalią, patynowany.
Wys.: 20,7 cm.
Numer inwentarza: MZ/2104/KR



W trakcie czyszczenia eksponatów, pod kątem przygotowywanej w bieżącym roku wystawy, w zbiorach Działu Kultury Muzeum Miejskiego w Zabrzu na jednym z wazonów, pod warstwą patyny oraz zabrudzeń odkryto (autorka), nieujawniony do tej pory, znak dowodzący, iż mamy do czynienia z wyrobem, pochodzącym z Wirtemberskiej Fabryki Wyrobów Metalowych (WMF Württembergische Metallwarenfabrik), powstałej w połowie XIX wieku w Geislingen.
Założycielem firmy był Daniel Straub, syn miejscowego młynarza. Zakład powstał na bazie, uruchomionego w 1850 roku, we współpracy z braćmi Louisem i Friedrichem Schweizer warsztatuStraub & Schweizer, zajmującego się produkcją metalowych elementów do budowy młynów. Po stosunkowo krótkim okresie współpracy, w 1866 roku bracia Schweizer wycofali się z firmy a ich miejsce zajął syn Daniela Strauba, Heinrich. Od tej pory firma działała pod szyldem Straub & Sohn. Znakiem firmowym fabryki od początku jej istnienia był struś (znak heraldyczny rodziny Straub).
Na podstawie zachowanych katalogów firmowych, pochodzących z początkowych lat istnienia firmy, można ustalić, iż w owym czasie główny asortyment produkcji stanowiły: czajniki, lampy powozowe, świeczniki i inne wyroby domowego przeznaczenia. Były to wyroby miedziane patynowane na brąz lub platerowane.
W dziewięć lat od uruchomienia (rok 1862) firma odniosła pierwszy sukces, zdobywając nagrodę na Międzynarodowej Wystawie w Londynie. Pozytywne notowania firmy na arenie międzynarodowej oraz rosnący popyt na produkowane wyroby przyczynił się do powstawania, począwszy od 1868 roku (Berlin) kolejnych salonów sprzedaży, początkowo w głównych miastach Niemiec, a następnie również w stolicach innych państw (Paryż, Londyn, Warszawa…). Kolejny przełom w dziejach firmy stanowił rok 1880, kiedy to podjęta została decyzja o modernizacji wytwórni i połączeniu jej z Ritter & Co, firmą z Esslingen, produkującą wyroby metalowe srebrzone galwanicznie. Zabieg ten przyczynił się do tego, iż w 1887 roku, fabryka zadebiutowała na giełdzie berlińskiej. W 1894 roku zakład uzyskał pierwszy patent na produkcję wyrobów posrebrzanych. Dalszy rozwój firmy to przejęcie warszawskiej fabryki Plewkiewicz & Co.(1886 rok) oraz wiedeńskiej fabryki Albert Köhler und Cie (1900 rok).
Około 1900 roku WMF była już największym na świecie producentem i eksporterem domowych wyrobów metalowych, głównie wytwarzanych, w obowiązującym wówczas stylu secesyjnym. Złoty okres fabryki przerwał wybuch I wojny światowej. Po 1918 roku Wirtemberska Fabryka Wyrobów Metalowych zmuszona została do podjęcia starań nad opracowaniem nowych technologii. Założony w 1925 roku przez dyrektora generalnego WMF Hugo Debacha Nowy Oddział Wzornictwa (Neue Kunstgewerbliche Abteilung) rozpoczął badania nad opracowaniem technologii patynowania metali przez nagrzewanie i kąpiele galwaniczne. Inspirację dla tych prób stanowiły XIX-wieczne, patynowane na różne odcienie naczynia z dalekiego Wschodu, głównie Japonii. Zatrudnieni w Oddziale projektanci (Paul Haustein, Fritz August Breuhaus de Groot, i Richard Riemerschmid) dążyli do stworzenia własnego wyróżniającego fabrykę stylu, poszukiwali własnych proporcji piękna projektowanych przedmiotów. W latach 1918 -1927 stworzono liczącą 205 przedmiotów kolekcję Ikora-Edelmetall. Nazwa kolekcji- Ikora pochodzi od wschodnioindyjskiej rośliny tropikalnej Ixora. Jej jaskrawe kolory mają przypominać pełną paletę barwnych patyn metali Ikory. Zwracały uwagę prostymi, geometrycznymi kształtami zgodnymi ze stylistką epoki art déco. Opracowana innowacyjna metoda zdobienia powierzchniowego składała się z kilku etapów: barwienia metali (mosiądz, cyna) na drodze patynowania na gorąco, miejscowego polerowania, poddania procesowi galwanizacji oraz ostatecznemu pokryciu emalią. Wyróżnikiem tych wyrobów są użyte: barwne, iryzujące i błyszczące patyny, łączące czerwień z czernią i zielenią, zieleń ze złotem, jak również zastosowany dekor (roślinny i geometryczny). Po raz pierwszy nowa kolekcja Ikora Edelmetall zaprezentowana została na targach w Lipsku w roku 1928, odnosząc olbrzymi sukces. Sukces wyrobów zaprezentowanych na targach lipskich zaowocował w kolejnych latach wprowadzeniem nowych technik dekoracyjnych; w latach 1934 -1936 emalii o niskiej temperaturze topnienia, a w latach 1937 - 1938 dekoracji powierzchni naczyń przy wykorzystaniu młotkowania i grawerunku. Wybuch drugiej wojny światowej położył kres nowatorskiej linii Ikora Edelmetall.
Ustalenie autorstwa poszczególnych wyrobów z linii Ikora Edelmetall jest możliwe jedynie w oparciu o katalogi firmowe. Fabryka na swych wyrobach nie umieszczała bowiem sygnatur artystów.
Prezentowany wazon o owoidalnym kształcie wykonany został z mosiężnej blachy pokrytej emalią w kolorze zielonym (morskim). Na powierzchni techniką sgraffito uzyskano wzór w postaci ulistnionej, płynnej wici roślinnej w kolorze złocistym. Wazon sygnowany jest na dnie, wyciśniętą w metalu nazwą linii kolekcji Ikora Edelmetall oraz znakiem wytwórni, składającym się z liter WMF. Analiza zastosowanej techniki dekoracyjnej pozwala datować powstanie wazonu na lata 1934-1936. Do zbiorów zabrzańskiego Muzeum wazon zakupiony został od mieszkańca Zabrza w 1949 roku. Początkowo przechowywany był w zbiorach Działu Sztuki, a po jego likwidacji (1992 rok) znalazł się w zbiorach Działu Kultury.

Urszula Wieczorek

Liczba gości na stronie: 2403337
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle