Eksponat stycznia 2011

wydawnictwo "Kolędy polskie najczęściej śpiewane", MZ-12368/H

 



W październiku 2009 roku do zbiorów Działu Historii Muzeum Miejskiego w Zabrzu zakupiono niewielką książeczkę - zbiór kolęd, której największa wartość wiąże się z miejscem i czasem powstania. Jest to bowiem dzieło będące nie tylko zbiorem tekstów najpiękniejszych polskich pieśni bożonarodzeniowych, ale też jeden z druków powstałych w czasie II wojny światowej w jenieckim obozie Woldenberg (Oflag II C Woldenberg, dzisiejszy Dobiegniew w województwie lubuskim).

Książeczka ma wymiary 15,2 x 10,5 cm i liczy 18 paginowanych stron ze słowami 17 kolęd oraz spisem treści. Każda pieśń zajmuje osobną kartę. Wśród nich znajdują się tak znane jak "Bóg się rodzi", "Przy onej górze", "Tryumfy", "Gdy się Chrystus rodzi", "Wśród nocnej ciszy", "A wczoraj z wieczora", "Mędrcy świata", "Anioł Pasterzom mówił", "W żłobie leży", "Jezus malusieńki", "Lulajże", "Narodził się", "Bracia patrzcie jeno", "Dzisiaj w Betlejem", "Przybieżeli", "Pójdźmy wszyscy" i "Niepojęte dary". Co ciekawe w druku tekstów nie zastosowano polskich czcionek. Wewnątrz książeczki kolędom towarzyszą nienumerowane strony z rycinami o tematyce religijnej. Są to drzeworyty autorstwa Stefana Michalskiego, o czym informuje krótka wzmianka na okładce z tyłu książeczki. Rycina przed pierwszą stroną przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem. Drzeworyt po stronie ósmej prezentuje z kolei Anioła ukazującego się śpiącym pasterzom. Ryciną ozdobiona jest także okładka broszurki, którą wykonano z twardego kartoniku w kremowo-żółtym kolorze. Ilustracja ta przedstawia trzech kolędników. Podobnie jak drzeworyty w środku książeczki, również ona opatrzona jest monogramem autora. Ponad ryciną, także techniką drzeworytu, umieszczono tytuł zbioru: "Kolędy polskie najczęściej śpiewane", poniżej zaś wydawcę ("Wydawnictwo Spadochronu"). W druku broszurki zastosowano kolor czarny i zielony.



    Prezentowany zbiór kolęd stanowi jeden z 39 eksponatów w zbiorach Muzeum, związanych z Oflagiem II C Woldenberg i jeden z ponad 100 dotyczących obozów jenieckich w ogóle. Wśród nich znajduje się kolekcja 27 woldenberskich drzeworytów, wykonanych przez więźniów, z których większość uznawana jest dziś za najznamienitszych przedstawicieli tego nurtu obozowej sztuki. Wielu z nich talent drzeworytniczy odkryło dopiero w obozie a twórczość tę kontynuowało także na wolności po zakończeniu II wojny światowej. Stefan Michalski znany był najbardziej ze współpracy z Janem Knothem (architektem, absolwentem Politechniki Warszawskiej, grafikiem, pisarzem, poetą, dyplomatą polskim), projektującym rysunki, na podstawie których Michalski wycinał następnie drzeworyty. Razem spółka ta wykonała m.in. szereg dyplomów, zaproszeń, kartek z życzeniami, exlibrisów, dwa albumu teatralne oraz brała udział w ogólnych obozowych przedsięwzięciach wydawniczych. W kolekcji Muzeum znajduje się pięć drzeworytów owego duetu oraz jedna solowa praca Michalskiego.

    Więcej informacji na temat kolekcji obozowych drzeworytów w zbiorach Muzeum Miejskiego w Zabrzu znajduje się w artykule "Sztuka za drutami" w Naszym Zabrzu Samorządowym, marzec 2010, nr 3(178) oraz na stronie Muzeum Miejskiego w Zabrzu, eksponat miesiąca - kwiecień 2010.

Aleksandra Korol-Chudy



Liczba gości na stronie: 2566559
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle